Koniec z dieslem w centrach miast? Czy na Podlasiu pojawią się Strefy Czystego Transportu
Rok 2026 to moment zwrotny dla właścicieli samochodów w największych miastach Polski. Choć Warszawa i Kraków już wdrożyły Strefy Czystego Transportu (SCT), sytuacja w województwie podlaskim jest zupełnie inna. Wbrew obawom wielu kierowców, ani Białystok, ani Łomża nie muszą w 2026 roku wprowadzać restrykcyjnych stref, ponieważ nie przekroczyły one norm jakości powietrza w sposób uprawniający do takiego kroku. Zamiast zakazów wjazdu, region stawia na dobrowolne programy wymiany aut i modernizację transportu publicznego. Dla mieszkańców oznacza to, że mogą spać spokojnie, ale warto już teraz sprawdzić normę Euro swojego auta, by być przygotowanym na przyszłość lub ewentualne zmiany w przepisach krajowych.
Czym jest SCT i czy grozi nam zakaz wjazdu?
Strefa Czystego Transportu (SCT) to wydzielony obszar miasta, do którego wjazd mają wyłącznie pojazdy spełniające określone normy emisji spalin. Zgodnie z nowelizacją ustawy o elektromobilności, obowiązek utworzenia takiej strefy dotyczy miast powyżej 100 tys. mieszkańców, ale tylko wtedy, gdy zostaną w nich przekroczone normy tlenków azotu (NO₂).
Sytuacja w Białymstoku i Łomży:
-
Brak przymusu: W przeciwieństwie do Warszawy czy Krakowa, w Białymstoku i Łomży nie odnotowano systematycznych przekroczeń norm NO₂, które wymuszałyby natychmiastowe wdrożenie SCT w 2026 roku.
-
Dobra wiadomość dla kierowców: Oznacza to, że na razie nie ma planów wprowadzania zakazów wjazdu dla starszych diesli czy aut benzynowych w centrach tych miast.
-
Działania prewencyjne: Mimo braku przymusu, samorządy prowadzą monitoring jakości powietrza i rozważają łagodniejsze formy ograniczania emisji, np. strefy płatnego parkowania czy priorytety dla autobusów elektrycznych.
Warto jednak pamiętać, że przepisy mogą się zmienić, a presja na poprawę jakości powietrza rośnie. Dlatego wiedza o normach emisji jest kluczowa.
Jakie samochody wjeżdżają do SCT? (Gdyby powstała)
Gdyby w przyszłości sytuacja uległa zmianie i miasto musiałoby wprowadzić strefę, zasady byłyby zbliżone do tych w Warszawie czy Krakowie.
Wymagane normy emisyjne:
-
Samochody benzynowe i z instalacją LPG: Muszą spełniać co najmniej normę Euro 4 (auta wyprodukowane od 2005–2006 roku).
-
Samochody z silnikiem Diesla: Wymagana jest norma Euro 6 (auta zarejestrowane od września 2015 roku). Starsze diesle (Euro 5, Euro 4) mogłyby być objęte zakazem lub dodatkowymi opłatami.
-
Pojazdy bez ograniczeń: Do strefy zawsze wjadą auta elektryczne, wodorowe oraz zasilane gazem ziemnym (CNG/LNG).
Wyłączenia i tolerancja:
-
Mieszkańcy: Często wprowadza się okresy przejściowe lub zwolnienia dla mieszkańców zameldowanych na terenie strefy (jak w Krakowie), którzy posiadali auta przed wprowadzeniem zakazów.
-
Limit wjazdów: W niektórych modelach (np. Warszawa) dopuszcza się ograniczoną liczbę wjazdów (np. 4 w roku) dla pojazdów niespełniających norm, zanim zostaną nałożone kary.
Gdzie powstaną strefy? (Hipotetyczne granice)
Choć w Białymstoku i Łomży nie wytyczono jeszcze oficjalnych granic SCT, można przewidzieć, gdzie ewentualne strefy mogłyby powstać, bazując na doświadczeniach innych miast.
Potencjalny obszar w Białymstoku:
-
Najbardziej prawdopodobnym kandydatem jest ścisłe centrum miasta, obejmujące ulice takie jak Lipowa, Sienkiewicza, Malmeda oraz okolice Rynku Kościuszki.
-
Granicę mogłaby wyznaczać wewnętrzna obwodnica lub linia parków Planty, oddzielająca stare miasto od nowszych dzielnic.
Potencjalny obszar w Łomży:
-
Strefa mogłaby objąć Stare Miasto oraz główne ciągi komunikacyjne w centrum, np. ul. Dworną, Złotą i Aleję Legionów.
-
Celem byłoby ograniczenie ruchu tranzytowego i emisji spalin w najbardziej zatłoczonych punktach miasta.
Warto śledzić uchwały Rady Miasta, ponieważ to one precyzyjnie wyznaczają granice, oznaczone znakami drogowymi D-54 (początek strefy) i D-55 (koniec strefy).
Dofinansowania na wymianę auta – co dostępne na Podlasiu?
Nawet bez przymusu SCT, warto rozważyć wymianę starego auta na nowsze lub elektryczne, korzystając z dostępnych programów wsparcia.
Dostępne programy w 2026 roku:
-
„Moje Elektryczne Auto”: Program dopłat do zakupu nowych samochodów elektrycznych dla osób fizycznych i firm. Dopłata może wynieść nawet 27 000 zł (dla aut osobowych) lub 37 000 zł (dla firm i samochodów dostawczych).
-
„Czyste Powietrze” (dla firm i rolników): Choć skupia się na wymianie źródeł ciepła, niektóre edycje pozwalają na finansowanie instalacji fotowoltaicznych, które mogą ładować auta elektryczne.
-
Programy lokalne: Samorząd województwa podlaskiego oraz miasta Białystok i Łomża mogą oferować dodatkowe dotacje lub ulgi w podatku od środków transportu dla posiadaczy aut elektrycznych i hybrydowych.
-
Ulga termomodernizacyjna: Dla przedsiębiorców i rolników wydatki na zakup i instalację ładowarek do aut elektrycznych mogą być odliczane od dochodu.
Warto monitorować strony Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz lokalnych urzędów marszałkowskich, gdzie pojawiają się nowe nabory.
Opinie mieszkańców i przedsiębiorców: Konieczność czy ograniczenie?
Temat ewentualnych stref czystego transportu budzi mieszane uczucia wśród mieszkańców Podlasia.
Zwolennicy SCT:
-
Poprawa jakości powietrza: Mieszkańcy centrów miast skarżą się na spaliny i hałas. Strefa mogłaby realnie poprawić komfort życia.
-
Nowoczesny transport: Przedsiębiorcy z branży elektrycznej i rowerowej widzą w tym szansę na rozwój nowych usług i infrastruktury.
-
Wizerunek miasta: Czyste centrum to większy atrakcyjność dla turystów i inwestorów.
Przeciwnicy SCT:
-
Koszty wymiany aut: Wielu kierowców nie stać na zakup nowego, ekologicznego samochodu. Obawiają się, że strefa uderzy w najuboższych.
-
Utrudnienia dla firm: Przewoźnicy i kurierzy wskazują, że ograniczenia wjazdu wydłużą czas dostaw i podniosą koszty usług.
-
Brak alternatywy: W mniejszych miastach, takich jak Łomża, transport publiczny nie zawsze jest wygodną alternatywą dla samochodu.
– Na razie nie czujemy presji na wprowadzanie stref, ale musimy być gotowi na przyszłość. Naszym celem jest poprawa jakości powietrza, ale nie kosztem wykluczenia komunikacyjnego mieszkańców – komentują władze samorządowe.
Porady praktyczne: Jak sprawdzić normę Euro i czy kupować diesla?
Nawet bez oficjalnej strefy, warto znać parametry swojego auta, by uniknąć niespodzianek w przyszłości lub przy wyjazdach do innych miast (np. Warszawy).
Jak sprawdzić normę Euro?
-
Dowód rejestracyjny: W polu V.9 (kod emisji spalin) znajdziesz informację o normie. Jeśli pole jest puste, normę można określić na podstawie daty pierwszej rejestracji:
-
Euro 4: od stycznia 2005 r. (benzyna), od stycznia 2006 r. (diesel).
-
Euro 5: od września 2009 r.
-
Euro 6: od września 2015 r. (diesel).
-
-
Internetowe bazy: Wpisz numer VIN swojego auta w darmowych dekoderach online, aby uzyskać szczegółowe dane techniczne.
-
Stacja diagnostyczna: Podczas przeglądu technicznego diagnosta może potwierdzić normę emisji spalin.
Czy warto kupować diesla w 2026 roku?
-
Tylko Euro 6: Jeśli planujesz zakup diesla, wybierz wyłącznie auto z normą Euro 6 (wyprodukowane po 2015 roku). Starsze modele mogą być problematyczne przy ewentualnych przyszłych ograniczeniach.
-
Alternatywy: Rozważ auta hybrydowe (szczególnie typu plug-in) lub benzynowe z normą Euro 6d, które są bardziej przyszłościowe.
-
Używane auta z zagranicy: Zachowaj szczególną ostrożność przy imporcie diesli z Niemiec czy Francji – upewnij się, że spełniają one wysokie normy emisji.
Mieszkańcy województwa podlaskiego mogą w 2026 roku czuć się bezpiecznie – na razie nie grozi im wprowadzenie restrykcyjnych Stref Czystego Transportu. Jednak świadomość nadchodzących zmian w kraju i Europie jest kluczowa. Sprawdzenie normy Euro swojego auta, monitorowanie jakości powietrza i rozważenie dopłat do wymiany pojazdu to rozsądne kroki, które pozwolą uniknąć stresu i kosztów w przyszłości. Ekologia w mieście to trend, który będzie tylko przybierał na sile, warto więc być o krok przed nim.
Źródła:
-
Elektromobilni.pl – „Obowiązkowe Strefy Czystego Transportu”, 09.12.2024 r.
-
Ekologia.pl – „Więcej stref czystego transportu w Polsce – prezydent podpisał ustawę”, 15.12.2024 r.
-
Radio PiK – „W naszym regionie nie będzie stref czystego transportu”, 23.10.2024 r.
-
Motovoyager.net – „Strefy Czystego Transportu w 2026 roku. W których miastach działają?”, 04.01.2026 r.
-
MMCars.pl – „Strefa Czystego Transportu – czym jest i w jakich miastach obowiązuje”, 29.11.2025 r.
-
Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie – Informacje o działającej SCT, 23.02.2026 r.